İçindekiler

Bilmeniz gerekenler

DGebe kalamıyor musunuz? Sizde veya eşinizde tiroid problemi olabilir, çünkü tiroid hastalıkları hem erkek hem de kadınlarda kısırlık sorunlarına yol açabilir. Kısırlığa yol açan birçok faktör olmakla birlikte, özellikle ailenizde tiroid hastalığı varsa, tiroid fonksiyon bozukluğunuz bunun sebebi olabilir. Tiroid hastalığı tedavi edildiğinde, başka bir rahatsızlığınız yoksa, gebe kalmakta hiçbir sorun yaşamazsınız. Bu web sitesi tiroid ve doğurganlık arasındaki ilişkiye dikkat çekmek ve bu konuda sizlerin farkındalığını artırmak üzere düzenlenmiştir.

Altı ay ya da bir yıl süreyle gebe kalmaya çalışmış ve sonuç alamamışsanız, başka bir tıbbi tedaviye başlamadan önce tiroid hormonlarınızı kontrol ettirmek için hekiminize başvurun. Kısırlığın nedeni tiroid hastalığınız ise, tedavi edildiğinde gebe kalabilirsiniz. Ayrıca bu sayede başka sağlık sorunları yaşama riskini de azaltmış olursunuz

Tiroid ve Kısırlık hakkındaki gerçekler

Tiroid hormonları başta cinsiyet hormonları olmak üzere diğer hormonlar ile etkileşim içerisindedir.1 Erkeklerde testis kadınlarda ise yumurtalıkların normal işleyişi için tiroid hormon düzeyinin normal olması gerekir. Bu hormonların fazla veya az çalışması, erkek ve kadın doğurganlığını olumsuz etkileyebilir.
Tiroid bezinin normal çalışması ebeveynlerin sağlığı için yararlı olmakla birlikte, bebeğin sağlığı için de çok önemlidir. Normalin altında olan tiroid düzeyleri kısırlık sorunlarına yol açabilir, düşük, erken doğum ve başka sorunlarla karşılaşma riskini artırabilir. Bununla birlikte, anne karnındaki bebeğin beyin gelişimini de olumsuz etkileyebilir.2
Bebek sahibi olamayan eşler için erkek kısırlığı %30; kadın kısırlığı %35 oranda rol oynar. Çiftlerin %15’inde ise sperm testi ve kadına ait fonksiyonlar normal olup herhangi bir sebep bulunamamaktadır. 3

Tiroid hormonları erkek kısırlığını nasıl etkiler?

Erkek kısırlığını hormon dengesizlikleri, fiziksel, psikolojik ve davranışsal sorunlar gibi çeşitli faktörler etkileyebilir. Önceleri erkek kısırlığını etkilemediği düşünülen tiroid hormonlarının günümüzde sperm üretimi gibi önemli rolleri olduğu anlaşılmıştır.4,5 İyi haberse, bu hastalıkların tedavi edilmesi ile kısırlığın düzelebilmesidir

Aşırı çalışan tiroid

Tiroid beziniz aşırı düzeyde tiroid hormonu üretiyor ve kan dolaşımına salıyorsa, hipertiroidizminiz var demektir. Erkeklerde; Graves hastalığı, hipotiroidizm tedavisinde fazla tiroid hormonu yüklemesi, iyottan zengin beslenme, tiroid nodülleri veya tiroid bezinin iltihabı (tiroidit) dahil olmak üzere, hipertiroidizmin birçok nedeni vardır. Hipertiroidizm metabolizma hızınızı artırarak, çeşitli belirtilere neden olabilir. Bu belirtiler çoğu zaman yanlışlıkla basit bir gerginlik veya stres ile karıştırılabilir.6

Hipertiroidizmin başlıca belirtileri6

  • Gerginlik
  • Sinirlilik
  • Kalp hızında artış/li>
  • Kilo kaybı/li>
  • Sıcağa aşırı hassasiyet
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Terleme
  • Ellerde titreme
  • Saç dökülmesi

Kısırlık sorununuz varsa ve bu belirtilerin bazıları sizde görülüyorsa6 (belirtilerin tümü aynı anda görülmeyebilir), özellikle ailenizde tiroid hastalığı öyküsü mevcutsa, tiroid bezinizin çalışmasını kontrol ettirmek amacıyla hekiminize başvurun.

Az çalışan tiroid

Tiroid beziniz yeterli düzeyde tiroid hormonu üretemiyorsa, sizde tıbbi adıyla hipotiroidizm olarak bilinen tiroid eksikliği mevcut olabilir. Hipotiroidizmin en bilinen nedenleri iyot eksikliği ve iyot eksikliği olan bir bölgede yaşamıyorsanız tiroid bezinizi ilerleyici bir biçimde yok eden otoimmün Hashimoto hastalığıdır.7 Tiroid eksikliği metabolizmanızı da yavaşlatır. Tiroid bezinizin az çalışmasına5 bağlı olarak libido eksikliği ve ereksiyon bozukluğu görülebilir. Hatta bu durum spermin biçim ve yapısını da olumsuz etkileyebilir. Tüm bunlar kısırlığa neden olabilir.

Hipotiroidizmin önemli belirtileri7

  • Halsizlik
  • Bilinç bulanıklığı
  • Konsantrasyon ve hafıza kaybı
  • Depresyon
  • Soğuğa aşırı hassasiyet
  • Kilo artışı
  • Kabızlık
  • Ciltte ve saçlarda kuruluk
  • Tırnaklarda kırılma
  • Eklem ve kas ağrısı

Kısırlık sorununuz varsa ve bu belirtiler sizde görülüyorsa, hekiminize başvurun.

Tiroid hormonları kadın doğurganlığını nasıl etkiler?

Tiroid hormonları, yumurtalıkların normal işleyişini korumak ve yumurtayı olgunlaştırmak için üreme hormonları olan östrojen ve progesteron ile etkileşim halindedir.1 Tiroid beziniz aşırı çalışıyorsa (hipertiroidizm) veya az çalışıyorsa (hipotiroidizm), üreme hormonlarının dengesi bozulabilir5 ve buna bağlı olarak yumurtlama bozuklukları, düzensiz adet, gebe kalamama veya tekrarlayan düşükler gibi birtakım doğurganlık sorunlarına yol açabilir.8 Adet dönemleriniz düzenli olsa bile, yumurtlama gerçekleşmeyebilir. Tiroid hastalığı çocuk doğurma yaşında olan kadınlarda sık görülen bir endokrin bozukluğu olduğu için, gebe kalmada sorun yaşıyorsanız atılacak ilk adım, özellikle ailenizde tiroid hastalığı öyküsü varsa, tiroid bezinizi kontrol ettirmek olmalıdır.

Aşırı çalışan tiroid

Hipertiroidizm erkeklere kıyasla kadınlarda 10 kat daha fazla olup,9 bazı kadınların hem gebe kalamamasına hem de gebe kalsalar bile tekrarlayan düşükler yapmasına yol açabilir. Tiroid beziniz aşırı düzeyde tiroid hormonu üretiyor ve kan dolaşımına salıyorsa, hipertiroidizminiz var demektir. Genç erkeklerde hipertiroidizmin en sık nedeni, antikorların tiroid bezine saldırdığı otoimmün Graves hastalığıdır. Bu hastalık bezin aşırı düzeyde tiroid hormonu üretmesine neden olur.6 Sağlıksız bir biçimde kilo kaybediyorsanız, bu durum da gebe kalma şansınızı azaltabilir.10

www.fertility.com adresini de ziyaret edebilirsiniz

Az çalışan tiroid

Ailenizde tiroid hastalığı veya başka bir bağışıklık sistemi hastalığı öyküsü varsa, sizde de hipotiroidizm olabilir.11 Tiroid beziniz az sayıda tiroid hormonu üretiyorsa, bunu telafi etmek ve tiroid bezinizi uyarmak için kandaki TSH düzeyiniz artacaktır. Gebe kalamayan kadınların %4.6’sında TSH düzeyleri de artmıştır.12

Hipotiroidizmin önemli belirtileri7

  • Halsizlik
  • Bilinç bulanıklığı
  • Konsantrasyon ve hafıza kaybı
  • Kilo artışı
  • Soğuğa aşırı hassasiyet
  • Eklem ve kas ağrısı
  • Ciltte ve saçlarda kuruluk
  • Tırnaklarda kırılma
  • Adet düzensizliği

Hipotiroidizminiz varsa, adet dönemleriniz uzun aralıklarla ve kısa süreli olabilir. Kimi zaman yumurtlama bozukluklarına bağlı hiç adet görülmeyebilir veya adet düzensizliği de yaşayabilirsiniz. Bu adet düzensizlikleri, tiroid fonksiyonları normal olan kadınlara kıyasla, hipotiroidizmi olan kadınlarda yaklaşık üç kat daha fazla görülür.5 Tiroid bezinin az çalışması, doğumdan sonra süt üretimini uyaran prolaktin hormon düzeylerini artırabilir ve yumurtlamayı baskılayabilir.5 Hipotiroidizm, yumurtalıklarda kist oluşumuna yol açarak gebe kalmayı engelleyen Polikistik Over Hastalığı (PKOS) riskini de artırır.13

Tiroid hastalıklarının tedavisi

Hipertiroidizm:

Kan tahlili ile hipertiroidizm tanısı aldıysanız, yaşınıza, sağlık durumunuza ve tiroid bezinizin ne kadar fazla çalıştığına bağlı olarak size uygun bir tedavi verilecektir. Tedavi seçenekleri şunlardır:

Antitiroid ilaçlar: Bu ilaçlar tiroid bezini tahrip etmeden tiroid bezinin hormon üretmesini engeller.6

Radyoaktif iyot tedavisi: bu tedavi tiroid dokusunu tahrip ederek tiroid hormon üretimini durdurur.6

Cerrahi yolla tiroid bezinin bir kısmının veya tamamının çıkarılması.6
Son iki seçenek hastada hipotiroidizme neden olacağı için, tedaviye levotiroksin de ilave edilir.

Gebe kalmadan önce radyoaktif iyot tedavisi verilen kadınlarda genellikle antitiroid ilaç ihtiyacı da ortadan kalkar. Önlem amacıyla, radyoaktif iyot tedavisinden sonra gebe kalmak için en az altı ay beklenmesi önerilir.5 Radyoaktif iyot tedavisi verilen erkekler ise, baba olmadan önce dört ay beklemelidir.5

Hipotiroidizm:

Kan tahlili ile hipotiroidizm tanısı aldıysanız, hekiminiz T4 replasman tedavisi ile eksik tiroid hormonuzu yerine koymaya çalışır. Size tıpkı tiroid bezinizin ürettiği tiroid hormonu gibi çalışan7 sentetik tiroksin olan levotiroksin tedavisi verilir. Bu tedavi ile genellikle kadınlarda adet düzensizlikleri, erkeklerde ise sperm anormallikleri ve cinsel fonksiyon bozukluğu düzelir. Bu sayede doğurganlık da yeniden kazanılmış olur.5 Hipotiroidizmin nedeni iyottan fakir beslenme ise, iyot takviyesi verilir.

Hafif hipotiroidizm

Tiroid hormon düzeylerinizde çok hafif bir anormallik varsa (subklinik; klinik bulgu vermeyen hipotiroidi), hekiminiz tiroid fonksiyonlarınızı sadece takip etmek isteyebilir. Çünkü subklinik tiroid hastalığı olan hastaların tedaviden yarar sağladığına ilişkin uzlaşılan bir görüş mevcut değildir. Hekiminize doğurganlığı düzeltmek için hipotiroidizmi daha agresif bir biçimde tedavi edip edemeyeceğini sorabilirsiniz. Gebe kalındığında ise, annenin tedavi edilmemiş hafif hipotiroidizmi tiroid hormon replasmanı ile tedavi edilir. Bu sayede bebeğin beyin gelişiminin olumsuz etkilenmesi önlenebilir.14

Referanslar

  • 1– Poppe, K, Glinoer D, Tournaye H et al. Thyroid function and assisted reproduction. In: The Thyroid and Reproduction, METS Riga 2008. Georg Thieme Verlag
  • Stuttgart 2009; 33-38.
  • 2– American Thyroid Association. General Information (2012) http://www.thyroid.org/thyroid-eventseducation-media/about-hypothyroidism Accessed October 2012.
  • 3– Healy DL, Trounson AO, Andersen AN. Female infertility: causes and treatment. Lancet 1994; 343:1539–1544.
  • 4– Meikle AW. The interrelationship between thyroid dysfunction and hypogonadism in men and boys. Thyroid 2004; 14 (Suppl 1): S17-S25.
  • 5– Krassas GE, Poppe K, Glinoer D (2010) Thyroid function and human reproductive health. Endocr.Rev. 2010 31:702-755.
  • 6– The American Thyroid Association (2012) Hyperthyroidism http://www.thyroid.org/what-is-hyperthyroidism/Accessed October 2012.
  • 7– The American Thyroid Association (2012) Hypothyroidism Brochure. http://www.thyroid.org/whatis-hypothyroidism Accessed October 2012.
  • 8– Bercovici JP. Menstrual irregularities and thyroid diseases. Feuillets de biologie 2000; 74: 1063-1070.
  • 9– Vanderpump MPJ, Tunbridge WMG, French JM et al. The incidence of thyroid disorders in the community: A twenty-year follow-up of the Whickham Survey. Clin
  • Endocrinol 1995; 43: 55-69.
  • 10– Green BB, Weiss NS, Daling JR. Risk of ovulatory infertility in relation to body weight. Fertility and Sterility 1988; 50 (5): 721-726.
  • 11– The Hormone Foundation’s Patient Guide to the Management of Maternal Hypothyroidism Before, During, and After Pregnancy. De Groot LJ, Stagnaro-Green A,
  • Vigersky R, The Hormone Foundation 2007 http://www.hormone.org/Resources/Patient_Guides/upload/mgmt-maternal-hypothyroidism-070609-2.pdf.
  • Accessed October 2012.
  • 12– Grassi G, Balsamo A, Ansaldi C et al. Thyroid autoimmunity and infertility. Gynecol Endocrinol 2001; 15: 389–396.
  • 13– Beyond Infertility. Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). U.S. DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES. National Institutes of Health; Eunice Kennedy
  • Shriver National Institute of Child Health and Human Development 2008 http://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/upload/PCOS_booklet.pdf.
  • Accessed October 2012.
  • 14– De Groot L, Abalovich M, Alexander EK, Amino N, Barbour L et al. Management of Thyroid Dysfunction during Pregnancy and Postpartum: An Endocrine Society
  • Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2012; 97 (8): 2543-2565.
  • If you want to know more about thyroid and fertility, visit the following websites:
  • http://www.thyroidweek.com/
    Patient information provided for International Thyroid Awareness Week
  • http://www.hormone.org/
    Patient information by the Endocrine Society
  • www.fertility.com
    Patient information by Merck Serono
  • http://www.webwiki.de/thyroid-fed.org
    Patient information by the Thyroid Federation International
  • www.thyroid.org
    Patient information on thyroid health published by the American Thyroid Association (ATA)
  • Bu web sitesinde bulunan bilgiler tıbbi tavsiye niteliğinde değildir. Herhangi bir adım atmadan önce, bu konuda uzman bir hekime danışın.

    Bunları okurken adı geçen sitedeki Gizlilik ve Yasal Uyarı bölümüne bakınız